CZY W PRAWIE POLSKIM ISTNIEJE INSTYTUCJA SEPARACJI I JAK JĄ UZYSKAĆ?

KIEDY SĄD NIE USTANOWI ROZDZIELNOŚCI MAJĄTKOWEJ MIĘDZY MAŁŻONKAMI POMIMO ZŁOŻONEGO POWÓDZTWA?
28 marca 2015
JAK UWOLNIĆ SIĘ OD ROSZCZEŃ ALIMENTACYJNYCH NA RZECZ RODZICÓW?
12 kwietnia 2015
Show all

Mówiąc o separacji należy rozróżnić separację faktyczną od separacji prawnej małżonków. Nie raz zdarza się, że do kancelarii przychodzą Klienci, którzy sam fakt pozostawania w rozłączeniu uważają za separację, niosącą za sobą pewne konsekwencje prawne. Niestety choć separacja faktyczna jest istotna np pod względem wypełnienia przesłanek ustawowych do orzeczenia rozwodu między stronami nie jest tożsama z separacją prawną orzeczoną przez sąd i nie rodzi skutków przewidzianych przez ustawę.

Separacja prawna może być orzeczona przez sąd na podstawie art. 611 § 1 k.r. i o. zgodnie z którym „jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd orzekł separację”. Należy zauważyć różnicę pomiędzy przesłankami koniecznymi do orzeczenia rozwodu a przesłankami separacji. Jak wskazuje doktryna do orzeczenia separacji nie jest konieczne ustalenie, jak w przypadku rozwodu, by pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia a wystarczy, aby rozkład był zupełny. Ponadto małżonkowie mogą wystąpić ze wspólnym wnioskiem o separację. (Halberda Jan, artykuł Rejent.2001.11.85 Separacja – wybrane zagadnienia materialno-prawne (przesłanki, skutki). Teza nr 2 31943/2)

Należy wskazać skutki jakie niesie ze sobą separacja orzeczona przez sąd. Zgodnie z art. 614 § 1 k.r. i o.  „orzeczenie separacji ma skutki takie jak rozwiązanie małżeństwa przez rozwód, chyba że ustawa stanowi inaczej”. Należy jednakże wskazać na pewne istotne rozbieżności. Przede wszystkim separacja nie kończy małżeństwa między stronami, a jest instytucją pośrednią między małżeństwem a orzeczeniem rozwodu. Istotną z punktu widzenia małżonków jest kwestia zakazów i obowiązków, które ciążą na małżonkach w czasie trwania separacji. Przede wszystkim małżonkowie nie mogą zawrzeć innego małżeństwa i co więcej jak wskazuje stanowisko doktryny obowiązani są do zachowania wierności wynikającej z art. 23 k.r. i o. Powyższe choć rodzi liczne konsekwencje, znajduje uzasadnienie w celu z jakim powołana została instytucja separacji. Separacja jest instytucją pozwalającą małżonkom na przemyślenie, czy są w stanie ratować związek i w domyśle ma na celu powyższe. Dopiero orzeczenie rozwodu definitywnie kończy relacje między stronami. W przedmiotowej kwestii wypowiedział się min. Jan Halderda wskazując, iż „skoro sensem istnienia instytucji separacji jest restytucja związku małżeńskiego, a obowiązek wierności może znacznie pomóc w realizacji tego celu – w każdym razie z pewnością nie zaszkodzić – obowiązek wierności powinien ciążyć na małżonkach”.

Małżonkowie są również obowiązani do „wzajemnej pomocy o ile wymagają tego względy słuszności” (art. 614 § 2 k.r. i o.). Jak wynika ze stanowiska doktryny „przyczyny uzasadniające względami słuszności pomoc małżonkowi i separowanemu mogą powstać zarówno przed, jak i po orzeczeniu separacji. Jednak, jeżeli przyczyny powstały przed orzekaniem, muszą to być takie przyczyny, które nie uniemożliwiały orzeczenia separacji na mocy § 2 art. 611 k.r. i o.” (Halberda Jan, artykuł Rejent.2001.11.85 Separacja – wybrane zagadnienia materialno-prawne (przesłanki, skutki). Teza nr 10 31943/2).

Ważną dla małżonków kwestią jest fakt, iż po orzeczeniu separacji przez sąd między małżonkami powstaje z mocy prawa rozdzielność majątkowa. Ponadto jak wskazuje doktryna „konsekwencją stosowania przepisów o rozwodzie będzie możliwość orzeczenia w wyroku o separacji podziału majątku wspólnego na wniosek jednego z małżonków, jeśli przeprowadzenie jego nie przyczyni się do nadmiernej zwłoki w postępowaniu separacyjnym”. (Sztyk Romuald artykuł Rejent.1999.8.128 Czynności notarialne z prawa rodzinnego i opiekuńczego. Teza nr 1 22306/1).

Należy również zwrócić uwagę na możliwość powrotu małżonków pozostających w separacji do małżeństwa. Zgodnie bowiem z art. 616 k.r. i o. „na zgodne żądanie małżonków sąd orzeka o zniesieniu separacji, a z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki”. Należy jednakże wskazać, iż skutek separacji w postaci ustania wspólności majątkowej nie zostaje anulowany, a jedynie na przyszłość między małżonkami znowu powstaje wspólność ustawowa. O ile oczywiście tak postanowią. Jak wskazuje doktryna „jeśli skutkiem zniesienia separacji jest przywrócenie wspólności ustawowej lub umownej, powstały z powrotem ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej obowiązuje na przyszłość, nie obejmuje więc przedmiotów majątkowych nabytych przez każde z małżonków w czasie obowiązującej ich rozdzielności. Przedmioty te będą mogły być w późniejszym czasie włączone do wspólności z ograniczeniami wynikającymi z art. 49 k.r. i o., jeśli małżonkowie wyrażą taką wolę, zawierając stosowną umowę majątkową o rozszerzeniu wspólności”. (Michniewicz-Broda Ewa, artykuł Rejent.2000.6.78 Majątkowe skutki separacji sądowej. Teza nr 2 26338/2)

 
Adwokat Paweł Borowski
Adwokat Paweł Borowski
Prowadzi kancelarię adwokacką we Wrocławiu. Specjalizuje się w sprawach o rozwód, podział majątku, alimenty ( sprawy rodzinne ) a także w sprawach spadkowych o zachowek, dział spadku, stwierdzenie nabycia spadku.

Komentarze są wyłączone.