PODZIAŁ MAJĄTKU A DŁUGI

Podział majątku w sprawie o rozwód
13 lutego 2015
CZY WARTO WALCZYĆ O ROZWÓD Z ORZEKANIEM O WINIE, GDY SĄ KU TEMU PRZESŁANKI?
25 lutego 2015

Długi to zawsze temat drażliwy i nieprzyjemny. Nieodzownym pytaniem związanym  z zagadnieniem, jest to jak uniknąć odpowiedzialności za zaciągnięte zobowiązania. Problem pojawia się zwłaszcza w sytuacji, gdy nasza odpowiedzialność rozciąga się na długi zaciągnięte przez współmałżonka. Niejednokrotnie w praktyce spotkać można żonę, która nie dopełniwszy należytej staranności w ochronie swojego majątku odpowiada solidarnie  z mężem za długi o których istnieniu nawet nie przypuszczała. Jak radzić sobie z długami? Czy jest możliwe uniknięcie odpowiedzialności za długi męża przy podziale majątku? Odpowiedź na powyższe jest złożona i zależy od danego stanu faktycznego.

Zgodnie z art. 30 § 1 k.r. i o. „oboje małżonkowie są odpowiedzialni solidarnie za zobowiązania zaciągnięte przez jednego z nich w sprawach wynikających z zaspokajania zwykłych potrzeb rodziny” Powyższa zasada jest zasadą generalną. Jak wynika jednakże
z § 2 powyższego przepisu „z ważnych powodów sąd może na żądanie jednego z małżonków postanowić, że za powyższe zobowiązania odpowiedzialny jest tylko ten małżonek, który je zaciągnął. Postanowienie to może być uchylone w razie zmiany okoliczności”.

Powstaje więc pytanie jakie ważne powody przemawiają za wyłączeniem od odpowiedzialności za zobowiązania jednego z małżonków. Zgodnie ze stanowiskiem do powyższego zaliczyć należy „takie zachowanie się małżonka, które pozwala uznać, że pozostawienie mu uprawnień, wynikających z przepisu art. 30 § 1, kolidowałoby z interesami rodziny i narażałoby je na ujemne następstwa”, wśród powyższych wyliczyć należy:

  1. „rozrzutny tryb życia małżonka i czynienie przez niego wydatków, które nie mają gospodarczego uzasadnienia, albo przekraczają możliwości zarobkowe oraz majątkowe małżonków,

  2. nieudolność małżonka w prowadzeniu spraw rodziny, w szczególności w zaciąganiu zobowiązań,

  3. niedojrzałość społeczna lub emocjonalna małżonka,

  4. nieporadność życiowa, wynikająca z:

– braku doświadczenia życiowego

– młodego wieku

5. ubezwłasnowolnienie częściowe” (dr K. Gromek Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Wydanie 4)

Powyższe wyłączenia dotyczą jednakże sytuacji kiedy długi obejmują koszty związane z bieżącym utrzymaniem rodziny. Należy bowiem wskazać, iż do czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem małżonków, do których należą:

1) dokonanie czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;

2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

niezbędna jest zgoda obojga małżonków. Z powyższego wynika, iż obciążenie składników majątkowych przez jednego małżonka wymaga zgody drugiego. Co prawda przepis nie stanowi wprost, iż np do zaciągnięcia kredytu niezbędna jest zgoda współmałżonka, jednakże w zależności od wartości zaciąganego zobowiązania ocenić będzie można czy czynność tą uznać można za przekraczającą zwykły zarząd majątkiem. W praktyce instytucje bankowe nie wyrażają zgody na zawarcie umowy kredytowej bez zgody współmałżonka.

Skoro zatem do czynności przekraczających zwykły zarząd niezbędna jest zgoda współmałżonka w przypadku, jej braku czynność jest nieważna (art. 37 § 4 k. r. i o.). Jak wynika, jednakże z art. 41 k.r. i o. wierzyciel pomimo, iż czynność jest nieważna ma prawo do dochodzenia roszczeń przeciwko małżonkowi, który zaciągnął zobowiązanie bez wymaganej zgody. Powyższe następuje według następujących zasad: „wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa”

W przypadku, gdy małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązań oczywistym jest jego solidarna odpowiedzialność za długi, która wskazana jest w art. 41 k.r. i o. stanowiącym, iż „jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków”.

Przy podziale majątku wspólnego małżonków dokonany zostaje również podział długów, które strony solidarnie zaciągnęły w czasie trwania związku małżeńskiego. Należy pamiętać, iż umowy zawarte przez małżonków w czasie trwania małżeństwa pomimo, jego ustania nie wygasają a strony są nadal, wspólnie ich stronami. Z powyższego wywieść należy, iż w przypadku np. kredytu hipotecznego zaciągniętego przez małżonków po zakończeniu małżeństwa nadal wspólnie zobowiązani są do jego spłaty. W praktyce, większość par decyduje się w tym wypadku na sprzedaż mieszkania, spłatę kredytu i podział pozostałej ze sprzedaży kwoty, bądź też przejęcie mieszkania i kredytu przez jednego
z małżonków z jednoczesną spłatą drugiego.

Przy podziale majątku wspólnego małżonków wycenia się wartość majątku biorąc pod uwagę wszelkie pasywa i aktywa majątku. Co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, jednakże jak wynika z art. 43 § 2 k.r. i o. „z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku”.

Zgodnie z glosami do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2003r. sygn. akt IV CKN 278/01 „w ramach art. 43 KRO należy stosować zasadę zawinienia. Zasada ta działa zawsze na niekorzyść małżonka postępującego nagannie w ten sposób, że jeżeli nie przyczynił się on do powstania majątku wspólnego, sąd ustali udziały w majątku wspólnym z uwzględnieniem wysokości, w jakiej oboje małżonkowie przyczyniali się do powstania tego majątku. Natomiast jeżeli małżonek ten przyczynił się do powstania majątku w większym stopniu – sąd odmówi ustalenia udziału w majątku na jego korzyść”. Powyższe jasno wskazuje na fakt, iż przypadku, gdy małżonek swym nagannym zachowaniem doprowadzał do zaciągania zobowiązań bez zgody drugiego sąd przychyli się do obciążenia go skutkami powyższego.

 
Adwokat Paweł Borowski
Adwokat Paweł Borowski
Prowadzi kancelarię adwokacką we Wrocławiu. Specjalizuje się w sprawach o rozwód, podział majątku, alimenty ( sprawy rodzinne ) a także w sprawach spadkowych o zachowek, dział spadku, stwierdzenie nabycia spadku.

Komentarze są wyłączone.