Rozwód z osobą chorą psychicznie – z orzekaniem o winie czy też bez?

Jak szybko uregulować sprawy związane z opieką nad dziećmi?
26 czerwca 2016
Czy zdrada małżonka wpływa na podział majątku?
2 sierpnia 2016
Show all

Wraz z podjęciem decyzji o rozwodzie pojawia się pytanie czy warto ubiegać się o orzeczenie w którym zostanie ustalona wina w rozkładzie pożycia małżonków. Rozwód z orzekaniem o winie jest postępowaniem zdecydowanie bardziej skomplikowanym, gdyż przypisanie winy współmałżonkowi w rozkładzie pożycia stron wymaga jej udowodnienia, w toku postępowania należy więc przedstawić takie dowody, które wykażą, że to właśnie przez zachowanie i czyny jednego z małżonków strony postępowania rozwodowego oddaliły się od siebie i w związku z tym ustała między nimi więź psychiczna, fizyczna i gospodarcza.

Przypisanie winy w wyroku rozwodowym wymaga więc szczegółowej analizy wszystkich aspektów danej sprawy i ustalenia czy podnoszone fakty faktycznie doprowadziły do rozpadu małżeństwa. W zależności bowiem od okoliczności może okazać się, że choroba psychiczna jednego z małżonków będzie uznana za zawinioną przyczynę rozpadu małżeństwa, z kolei zaś w innym przypadku winy z tego powodu przypisać nie będzie można.

Wraz z zawarciem związku małżeńskiego małżonkowie zobowiązani są do świadczenia sobie wzajemnej pomocy oraz troski o wspólnie założoną rodzinę, dlatego dość powszechny jest pogląd, potwierdzony zresztą orzecznictwem, m.in. wyrokiem z dnia 6 marca 1997 r. Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, sygn. akt: I ACA 48/97, że choroba małżonka nie tylko nie wywołuje i nie powinna wywoływać trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego, lecz nakłada na drugiego małżonka obowiązek użycia wszelkich środków do przywrócenia choremu małżonkowi zdrowia i zdolności do spełnienia obowiązków małżeńskich.

Przeciwne tym zasadom postępowanie jest sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami moralności. Zgodnie zatem z przytoczonym wyrokiem, choroba psychiczna jednego z małżonków nie tylko nie uzasadnia przypisania mu winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego, ale również nie powinna do takiego rozkładu prowadzić. Wskazany pogląd, choć w pewnym stopniu uzasadniony, niewątpliwie jest dość radykalny, gdyż nie uwzględnia konkretnych okoliczności danej sprawy, dlatego nowsze orzecznictwo w tym względzie zdecydowanie lepiej odpowiada realiom.

Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z dnia 5 stycznia 2001 r., sygn. akt: V CKN 915/00, choroba psychiczna małżonka nie wyklucza przypisania mu winy trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego. W uzasadnieniu przytoczonego wyroku czytamy ponadto, iż po stronie małżonka, któremu winę w rozkładzie pożycia współmałżonek chce przypisać, nie musi wystąpić zamiar doprowadzenia do takiego rozkładu, gdyż za zawinione należy uznać takie zachowanie się małżonka, które narusza obowiązki wynikające z przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego i w rezultacie prowadzi do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia. Do przypisania winy wystarczy jedynie, aby małżonek mógł lub powinien był przewidzieć skutki swojego zachowania, a więc żeby zachodziła tzw. wina nieumyślna. 

Oczywiście przypisanie małżonkowi winy rozkładu pożycia nie będzie możliwe, jeżeli działanie lub zaniechanie wpływające na trwałość małżeństwa następuje w stanie niepoczytalności czy choćby przemijającego zakłócenia czynności psychicznych, natomiast przypisanie winy rozkładu pożycia małżonkowi cierpiącemu na chorobę psychiczną będzie zależało od okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim od rodzaju występującej choroby.

Przeczytaj także:

Jak napisać pozew o rozwód z wyłącznej winy małżonka z powodu przemocy domowej?

Jak udowodnić, że zdrada doprowadziła do rozkładu małżeństwa?

Jak szybko i korzystnie rozwieść się w przypadku, gdy mąż stosuje przemoc wobec żony i dzieci?

Niektóre choroby psychiczne mają charakter przewlekły i trwają latami, inne zaś mają objawy naprzemienne z okresami remisji, w których chory może działać z pełnym rozeznaniem. Jeśli więc w okresie remisji chory np. odmawia leczenia lub utrudnia kontynuowanie podjętej uprzednio terapii i finalnie prowadzi to do rozkładu pożycia małżeńskiego, wówczas zasadne staje się, aby takiemu małżonkowi przypisać winę w zaistniałym rozkładzie. Odmowa leczenia, czyniona w okresach świadomości, musi się spotkać z ujemną oceną, jeżeli ten małżonek ma świadomość, że jego choroba zagraża najbliższym, a pomimo tego uniemożliwia albo utrudnia swoje leczenie.

W judykaturze powszechny natomiast jest podgląd, iż przypisanie małżonkowi winy w powstaniu rozkładu pożycia stanowi ujemną ocenę moralną postępowania takiego małżonka. W takich więc kategoriach należy postrzegać zachowanie się małżonka, który mając świadomość swoich dolegliwości i ewentualnych ujemnych tego skutków, odmawia poddania się leczeniu bądź utrudnia kontynuowanie podjętego wcześniej leczenia. Takie bowiem zachowanie może prowadzić do naruszenia obowiązku przeciwdziałania sytuacjom zagrażającym stabilności rodziny czy bezpieczeństwu osób najbliższych.

W przypadku choroby psychicznej jednego z małżonków uzyskanie rozwodu z orzeczeniem o winie nie zawsze będzie więc możliwe, jeśli bowiem małżonek jest stale dręczony chorobą to trudno jego zachowaniu przypisać winę, w takiej sytuacji rozwód z orzeczeniem o winie w żadnym wypadku nie będzie uzasadniony. Jeśli jednak w okresach świadomości małżonek zmagający się z chorobą nie podejmuje działań, które mogłyby mu pomóc się z nią uporać, wówczas jest większa szansa na uzyskanie wyroku rozwodowego z orzeczeniem o wyłącznej winie w rozkładzie pożycia stron takiego małżonka.

 
Adwokat Paweł Borowski
Adwokat Paweł Borowski
Prowadzi kancelarię adwokacką we Wrocławiu. Specjalizuje się w sprawach o rozwód, podział majątku, alimenty ( sprawy rodzinne ) a także w sprawach spadkowych o zachowek, dział spadku, stwierdzenie nabycia spadku.
Loading Facebook Comments ...

Dodaj komentarz