WSPÓLNOŚĆ USTAWOWA MAŁŻEŃSKA A KONKUBINAT

JAK ZMIENIĆ OBOWIĄZEK ALIEMNTACYJNY – CZYLI O PODWYŻSZENIU I OBNIŻENIU ALIEMNTÓW
5 marca 2015
EGZEKUCJA ALIMENTÓW Z PERSPEKTYWY ZOBOWIĄZANEGO DO ICH UISZCZANIA
16 marca 2015
Show all

Wiele kontrowersji napotyka kwestia rozliczeń majątkowych między osobami żyjącymi w konkubinacie. W praktyce niejednokrotnie spotyka się osoby, które przez wiele lat tworzą związki na kształt małżeńskich, skutecznie omijając jednakże kwestię zalegalizowania związku. Takie stanowisko, choć wedle zasady wolności każdego człowieka do decydowania o własnym życiu zrozumiałe niesie za sobą różnego rodzaju konsekwencje prawne, niejednokrotnie niezmiernie dotkliwe.

            Rozważania w powyższym temacie należy rozpocząć od przybliżenia definicji ustawowych. Zacznijmy zatem od małżeństwa, które zgodnie z art. 1 § 1 k. r. i o. „zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński”. Jak wynika z powyższego prawo polskie w dalszym czasie nie przewiduje możliwości zawierania małżeństw między osobami tej samej płci.

Jak wynika z art. 31 § 1 k. r. i o. następstwem zawarcia małżeństwa jest między innymi powstanie z mocy ustawy wspólności majątkowej obejmującej przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Wartym uwagi jest pochylenie się nad przyjętą w doktrynie definicją wspólności majątkowej, którą jest „sytuacja prawna, stanowiąca wycinek odniesień majątkowych między małżonkami, należących z kolei do najszerszej sytuacji prawnej, a mianowicie sytuacji majątkowej małżonków”. Powyższe zdaje się trudne do zrozumienia dla osoby bez wykształcenia prawniczego, stąd warto powtórzyć za Sądem Apelacyjnym w Rzeszowie, który w wyroku z dnia 24 października 2013r. wskazał, że „kryterium zaliczenia konkretnego prawa do majątku wspólnego jest nabycie tego prawa choćby przez jednego z małżonków w czasie trwania ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Wejście do majątku wspólnego następuje z mocy prawa i nie zależy od woli, a nawet świadomości, małżonka nabywającego określony składnik majątkowy”. Powyższe wskazuje na fakt, że małżonek nie musi wyrażać woli tego, by dany majątek stanowił współwłasność ustawową małżeńską, bowiem następuje to z mocy prawa czyli potocznie mówiąc automatycznie.

            Kwestia istnienia wspólności ustawowej między osobami pozostającymi w konkubinacie, czyli nieformalnym związku partnerskim niejednokrotnie była tematem debat wśród prawników. Zagadnienie zdaje się zasadne, bowiem przepisy prawa nie dają możliwości ochrony gromadzonego wspólnie przez osoby pozostające w konkubinacie majątku. Osoby te, niejednokrotnie żyją w związkach zbliżonych do małżeńskich, a jedyną przeszkodą do zakwalifikowania ich jako tożsame jest brak spełnienia przesłanek określonych w art. 1 § 1 k. r. i o. Stanowisko orzecznictwa i doktryny wskazuje jednakże, że przepisów o wspólności majątkowej małżeńskiej, nie można stosować bezpośrednio ani też wprost do konkubinatu. W tym miejscu warto powołać się na stanowisko Sądu Apelacyjnego w Białymstoku zawarte w wyroku z dnia 12 czerwca 2014r. sygn. akt I ACa 601/13 zgodnie z którym „do rozliczenia konkubinatu nie można stosować ani wprost, ani przez analogię, przepisów z zakresu małżeńskich stosunków majątkowych. W przeciwieństwie bowiem do związku małżeńskiego oraz małżeńskiej wspólności ustawowej, w przypadku konkubinatu z samego faktu wspólnego pożycia stron, prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, nie wynika domniemanie współwłasności poszczególnych rzeczy” a także pogląd Sądu Apelacyjnego w Krakowie przedstawiony w wyroku z dnia 29 kwietnia 2019r. sygn. akt I ACa 527/13 zgodnie z którym „do partnerów z konkubinatu nie mogą być stosowane przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego odnoszące się do osób pozostających w związku małżeńskim np. o wspólności majątku”. Niestety takie stanowisko doktryny i orzecznictwa ma znacznie dalej idące skutki dla osób pozostających w konkubinacie. Zgodnie bowiem z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2013r. sygn. akt II FSK 2770/13 „środki, które wypłacają sobie osoby żyjące w wolnych związkach, stanowią darowizny podlegające opodatkowaniu. Instytucja konkubinatu nie jest uregulowana w polskim prawie,
a partnerzy nie zaliczają się do grupy podatników, którzy jako osoby bliskie darczyńcy mogą korzystać ze zwolnienia”. Powyższe dyskredytuje ulgi jakie mogłyby uzyskać osoby pozostające w konkubinacie, gdyby zalegalizowały swoje związki.

            Stanowisko doktryny i orzecznictwa w powyższym zakresie powinno być w mojej opinii rozpowszechniane w środkach masowego przekazu, tak by osoby, które deklarują, iż konkubinat jest dla nich wystarczający a „papierek” czyli akt małżeństwa zbędny do szczęścia, miały świadomość jakie negatywne dla nich konsekwencje może mieć utrzymywanie takiego stanu rzeczy.

 
Paweł Borowski - Adwokat Wrocław
Paweł Borowski - Adwokat Wrocław
Kancelaria adwokacka Paweł Borowski to grupa doświadczonych prawników ( adwokatów ) wyspecjalizowanych w kilku dziedzinach prawa. Połączyła nas pasja wykonywania zawodu oraz życiowe zasady, którymi kierujemy się w każdym aspekcie swojej pracy – sumienność, staranność, rzetelność, uczciwość i oddanie sprawie. W odróżnieniu od wielu kancelarii postanowiliśmy zawęzić zakres naszej działalności. Dzięki temu staliśmy się specjalistami w swoich dziedzinach

Komentarze są wyłączone.