WYSŁUCHANIE DZIECKA W POSTĘPOWANIU ROZWODOWYM

PRZEDAWNIENIE ROSZCZEŃ O ŚWIADCZENIA ALIMENTACYJNE
7 maja 2015
ZARZUTY DO OPINII SPORZĄDZONEJ PRZEZ RODZINNY OŚRODEK DIAGNOSTYCZNO- KONSULTACYJNY.
30 maja 2015
Show all

Dla wielu osób proces rozwodowy jest postępowaniem sądowym, które kończy się wydaniem przez sąd orzeczenia w którym stwierdza się zakończenie małżeństwa między dwojgiem osób. W skrócie oczywiście tak można zdefiniować postępowanie rozwodowe, jednakże należy mieć na względzie, szczególnie osoby, które występują z powództwem rozwodowym, iż sąd w wyroku orzekającym rozwód zobowiązany jest zawrzeć także rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem, o kontaktach rodziców z dzieckiem, o obowiązku alimentacyjnym względem małoletniego oraz o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania małżonków w sytuacji, gdy po orzeczeniu rozwodu nadal będą wspólnie zamieszkiwać. Proces rozwody obejmuje zatem praktycznie każdy aspekt życia rodziny, nic więc dziwnego, że nie rzadko takie postępowania trwają latami, a strony powołują rzesze świadków w celu wykazania swoich racji. Zdarza się czasem, że któryś z rodziców pragnie powołać na świadka wspólne dzieci, bo któż inny jak właśnie nie dziecko będzie posiadać najdokładniejszych informacji o pożyciu rodziny, pamiętać jednak należy, że nie zawsze dzieci mogą być świadkami. Natomiast czynnością zupełnie odmienna jest wysłuchanie dziecka w procesie rozwodowym.

Jedną z głównych przeszkód, która uniemożliwia dziecku wystąpienie w charakterze świadka na rozprawie rozwodowej rodziców jest jego wiek. Zgodnie z obecnie obowiązującymi regulacjami, świadkiem na rozprawie rozwodowej nie może być małoletni, który nie ukończył trzynastu lat. Jest to zasada ogólna, która doznaje jednakże wyjątku w stosunku do dzieci stron, gdyż w ich przypadku ustawodawca zaostrzył kryterium wieku, stanowiąc, iż wystąpienie w charakterze świadka jest możliwe tylko, jeżeli osoba taka ukończyła siedemnasty rok życia. Wskazane unormowanie ma charakter bezwzględny, co znaczy, że w żadnym wypadku sąd nie może postanowić odmiennie i dopuścić do zeznań świadka poniżej określonego wieku, jak również wniosek osoby mającej zeznawać jako świadek o uchylenie wskazanego zakazu nie będzie uznany za zasadny, a tym samym nie będzie skuteczny. W praktyce bardzo rzadko się zdarza, żeby dzieci były przesłuchiwane w charakterze świadków. Przede wszystkim należy pamiętać, że nawet dla prawie dorosłego dziecka rozwód rodziców praktycznie w każdym przypadku będzie stanowić ciężkie doświadczenie i w żadnym wypadku nie można oczekiwać, że dziecko w takiej sytuacji opowie się jednoznacznie tylko za jednym rodzicem, zwłaszcza, gdy dziecko na etapie dorastanie miało dobry kontakt z obojgiem rodziców, gdyż dziecko najpewniej nie będzie chciało się opowiedzieć za którąkolwiek ze stron i nie koniecznie będzie dostrzegać bądź podzielać zastrzeżenia rodziców wobec siebie. Decydując się zatem na powołanie dziecka na świadka należy kilkakrotnie się zastanowić i wziąć pod uwagę również uczucia i postawę dziecka.

Zgoła odmiennie kształtuje się natomiast sytuacja dziecka w procesie, które jest wysłuchiwane w sprawach dotyczących jego osoby, a nie przesłuchiwane jako świadek. Obecnie obowiązujące przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stanowią, iż sąd zobowiązany jest wysłuchać małoletniego dziecka w sprawach dotyczących jego osoby, gdy rozwój umysłowy, stan zdrowia oraz stopień dojrzałości na to pozwalają. Słuchanie małoletniego będzie zatem przeprowadzane w przypadku spraw związanych z władzą rodzicielską, a więc w sprawach o rozwód, separację, ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka, unieważnienie uznania dziecka czy rozwiązanie przysposobienia. Słuchanie dziecka nie będzie natomiast konieczne i zasadne w sprawach alimentacyjnych, które są sprawami majątkowymi i nie dotyczą osoby małoletniego dziecka. Istotne jest, iż wskazane uregulowanie nie uzależnia wysłuchania dziecka od jego wieku, lecz od stopnia rozwoju i dojrzałości, zatem sąd nie jest w tym zakresie związany sztywnymi, z góry określonymi, regułami postępowania, lecz kierując się wiedzą ogólną i doświadczeniem życiowym ocenia zasadność i dopuszczalność wysłuchania małoletniego, a więc każdą sytuację sąd rozpatruje w tym zakresie bardzo indywidualnie. Na temat powinności wysłuchania dziecka wypowiedział się również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 grudnia 1998 r., sygn. akt: I CKN 1122/98, w który stwierdził, że „kierując się celowością, przy uwzględnieniu stopnia dojrzałości małoletniego oraz charakteru sprawy opiekuńczej, właściwy sąd powinien zapoznać się ze stanowiskiem tego małoletniego, mając na względzie jego dobro”.

Wysłuchanie małoletniego oczywiście nie odbywa się na sali sądowej podczas rozprawy, aby nie narazić dziecka na dodatkowy stres, lecz w warunkach zapewniających poczucie bezpieczeństwa i sprzyjających uzewnętrznieniu się dziecku. W praktyce dziecko jest wysłuchiwane w specjalnie przygotowanych pomieszczeniach, które poza spełnianiem ściśle określonych wymogów technicznych, zapewniają dyskrecję, natomiast samo wysłuchanie stanowi raczej rozmową z dzieckiem. W trakcie wysłuchania sąd winien zwracać się do dziecka i formułować pytania stosownie do jego wieku i rozwoju, powinna zostać zapewniona dziecku także swoboda wypowiedzi i możliwość wyrażenia własnych opinii.

Słuchanie małoletniego nie musi odbywać się w obecności psychologa, jednakże w praktyce obecność specjalisty z zakresu psychologii jest wskazana i często stosowana, gdyż psycholog jest wstanie ocenić czy stan rozwoju emocjonalnego dziecka umożliwia przeprowadzenie jego wysłuchania. Ponadto, psycholog nie rzadko pomaga w odpowiednim formułowaniu pytań kierowanych do dziecka, jak również może zapewnić małoletniemu wsparcie w tej nowej dla dziecka sytuacji i pomóc w swobodnym wyrażaniu opinii na temat swojej rodziny.

Wysłuchanie dziecka w przypadku rozstrzygania spraw dotyczących małoletniego nie jest dla sądu bez znaczenia, gdyż sąd jest zobowiązany, stosownie do okoliczności, rozwoju umysłowego, stanu zdrowia i stopnia dojrzałości dziecka, uwzględnić jego zdanie i rozsądne życzenia. Sąd ponownie zatem rozważa okoliczności sprawy w odniesieniu do osoby dziecka oraz zakres, w jakim może uwzględnić rozsądne życzenia dziecka i wysuwane przez nie wnioski. Oczywiście sąd nie jest ściśle związany postulatami wysuwanymi przez dziecko, może bowiem również stwierdzić, na podstawie zachowania dziecka i przekazanych przez nie treści, że nie ma podstaw do uwzględnienia jego zdania.

 

 
Adwokat Paweł Borowski
Adwokat Paweł Borowski
Prowadzi kancelarię adwokacką we Wrocławiu. Specjalizuje się w sprawach o rozwód, podział majątku, alimenty ( sprawy rodzinne ) a także w sprawach spadkowych o zachowek, dział spadku, stwierdzenie nabycia spadku.

Komentarze są wyłączone.